Nieodwołalność decyzji

Knox i Inkster (1968) zaaranżowali i przeprowadzili badanie na torze wyścigów konnych. Autorzy w jednym warunku zatrzymywali podchodzących do kasy ludzi, przy którym zawierano 2-dolarowe zakłady, w drugim warunku zatrzymywali odchodzących od kasy ludzi, przy którym zawierano 2-dolarowe zakłady. Tak więc, w warunku pierwszym gracze zadecydowali już na kogo postawić jednak ich decyzja mogła być jeszcze zmieniona, w warunku drugim gracze zawarli już zakład więc ich decyzja była już nieodwołalna. W obu grupa pytano graczy, jak pewni są tego, że zwyciężą typowane przez nich konie.

Wyniki:
Okazało się, że gracze którzy dokonali już decyzji (odchodzący od okienka) dawali dużo większe szanse zwycięstwa, niż ci którzy dopiero za chwile mieli wpłacić stawkę (podchodzący do okienka)!!!

Knox, R., Inkster, J. (1968). Postdecision dissonance at the polling both. Canadian Journal of Behavioural Science 8, 347-350.

Iluzja kontroli

W eksperymencie Ellen Langer (1975) osoby badane kupowały losy loteryjne. W jednej grupie dawano badanym możliwość wyboru losu, podczas gdy w drugiej grupie los był przydzielany przez eksperymentatora. W następnej kolejności badany mógł odsprzedać swój los.

Wyniki:
Ci, którzy sami wybierali sobie los, żądali za niego nawet czterokrotnie więcej, niż ci, którym los przydzielano!!!

Langer, E. (1975). The illusion of control. Journal of Personality and Social Psychology 32, 311-329.

Podstawowy błąd atrybucji 1

W eksperymencie Edwarda Jonesa i Victora Harrisa (1967) badani czytali referaty przychylne bądź nieprzychylne wobec reżimu Fidela Castro na Kubie, napisane rzekomo przez studentów nauk politycznych. Połowie badanych powiedziano, że autorzy referatów swobodnie wybierali stanowisko, jakie mieli reprezentować w swojej pracy, podczas gdy innych poinformowano, że autorom tym nakazano, by zajęli takie, a nie inne stanowisko i zaprezentowali je w sposób jak najbardziej przekonywujący. Badani następnie mieli odgadnąć prawdziwą postawę autora referatu wobec Castro.

Wyniki:
Kiedy autorzy referatów mogli swobodnie wybierać reprezentowane stanowisko, badani uznawali, że treść ich referatów odzwierciedla ich postawy: sądzili, że ci, którzy napisali referaty przychylne wobec Castro, są za nim, ci zaś, których referaty były nieprzychylne wobec Castro, są przeciw niemu. Takie same wyniki uzyskano również w drugiej grupie, w której badanym mówiono, że autorzy referatów byli zmuszani do argumentowania na rzecz wyznaczonego stanowiska!!!

Jones, E., Harris, W. (1967). The atrribution of attitudes. Journal of Experimental Social Psychology 3, 1-24