wtorek, 8 września 2009

Wpływ uzasadnienia wysiłku na zmianę postaw

W badaniu Aronsona i Millsa (1959) studentki wyższej uczelni zgłaszały się na ochotnika do grupy, która miała spotykać się regularnie w celu dyskutowania różnych aspektów psychologii seksu. Dziewczętom powiedziano, że jeśli chcą uczestniczyć w spotkaniach tej grupy, muszą najpierw przejść pomyślnie sprawdzian selekcyjny, wprowadzony w celu upewnienia się, że wszystkie osoby przyjęte do owej grupy będą potrafiły swobodnie i szczerze dyskutować o sprawach seksualnych. Instrukcja ta miała przygotować grunt dla procedury inicjacyjnej. Jedną trzecią dziewczyn poddano surowej procedurze inicjacji, w której wymagano, aby odczytywały na głos (w obecności mężczyzny - eksperymentatora) listę sprośnych słów. Trzecią część badanych studentek poddano łagodnej procedurze - miały one czytać na głos słowa związane z seksem ale nie sprośne. Wreszcie ostatnią część przyjęto do grupy bez żadnej inicjacji. Każdej z osób badanych pozwalano przysłuchiwać się dyskusji prowadzonej przez członków grupy, do której właśnie została przyjęta. Chociaż u badanych studentek wytworzono przekonanie, że słuchają "na żywo" toczącej się właśnie dyskusji, to jednak w rzeczywistości odtwarzano im z taśmy uprzednio nagraną dyskusję, przeprowadzaną w taki sposób, aby była jak najbardziej nudna i napuszona. Po jej zakończeniu każdą osobę badaną proszono, aby oceniła tę dyskusję - jak się jej podoboła, jak dalece była interesująca, jak inteligentni byli jej uczestnicy itd.

Wyniki:
Tym osobom badanym, które bez trudu lub z niewielkim wysiłkiem dostały się do grupy, dyskusja niezbyt się podobała. Natomiast dziewczęta, które przeszły przez surową inicjację, oceniały dyskusję jako interesującą i wartą zachodu !!!

Aronson, E., Mills, J. (1959). Thw effect of severity of initiation on liking for a group. Journal of Abnormal and Social Psychology 59, 177-181.

poniedziałek, 7 września 2009

Wpływ niewystarczającej kary na zmianę postaw

Aronson i Carlsmith (1963) prosili grupę 5-letnich dzieci aby oceniły atrakcyjność kilku zabawek. Następnie wybierano zabawkę, którą dane dziecko oceniło jako najbardziej atrakcyjną i mówiono, że nie może się nią bawić. Połowie dzieci grożono łagodną karą za przekroczenie tego zakazu ("Trochę bym się gniewał"), drugiej połowie grożono surowszą karą ("Bardzo bym się gniewał"). Następnie pozwalano dzieciom bawić się wszystkimi zabawkami aby miały sposobność oprzeć się pokusie ruszania zakazanych zabawek.

Wyniki:
Wszystkie dzieci oparły się pokusie - żadne nie bawiło się zakazaną zabawką. Po pewnym czasie ponownie dokonywano kolejnego pomiaru atrakcyności. W przeciwieństwie do grupy, w której grożono surowszą karą, w grupie, w której grożono łagodniejszą karą dzieci oceniały zakazaną zabawkę jako mniej atrakcyjną niż poprzednio !!!

Aronson, E., Carlsmith, J. (1963). Efect of the severity of the threat on the devaluation of forbidden behavior. Journal of Abnormal and Social Psychology 66, 584-588.

piątek, 4 września 2009

Wpływ odpowiedzialności za własne działania na zmianę postaw

W badaniu Nel, Helmreicha i Aronsona (1969) w pierwszej kolejności wyodrębniono osoby, które miały negatywny stosunek do marihuany. Później osoby te poproszono o wygłoszenie przemówienia (przed kamerą wideo) aprobującego używanie marihuany. Wcześniej jednak badani zostali podzieleni na dwie grupy, które różniły się uzyskiwaną informacją odnośnie audytorim, w obecności którego będzie odtwarzana taśma z nagraniem. W jednej grupie mówiono, że taśma będzie odtwarzana w obecności audytorium zaangażowanego w sprawę marihuany (np. członkowie brygad policyjnych do walki z narkotykami; zwolennicy wprowadzenia prohibicji) w drugiej grupie informowano, że audytorium będzie składało się z osób zupełnie postronnych, tj. nie mających wyrobinej opinni odnośnie stosowania marihuany. Po upływie pewnego czasu jeszcze raz pytano badanych o ich stosunek do marihuany.

Wyniki:
Stwierdzono znaczną zmianę postaw wobec marihuany leczy tylko w grupie, w której informowano, że taśma z ich nagraniem zostanie odtworzona w obecności audytorium nie zaangażowanego !!!

Nel, E., Helmreich, R., Aronson, E. (1969). Opinionchange in the advocate as a function of the persuasibility of his audience. A clarification of the meaning of dissonance. Journal of Personality and Social Psychology 12, 117-124.

środa, 2 września 2009

Wpływ uzasadnienia zewnętrznego na zmianę postaw

W klasycznym już badaniu Festingera i Carlsmitha (1959) badacze zlecali studentkom wykonywanie szeregu nudnych i monotonnych zadań. Na przykład badane studentki przez godzinę przepakowywały przedmioty z pojemnika do pojemnika lub wkręcały po ćwierć obrotu, wiele rzędów śrubek. Następnie eksperymentator nakłaniał je, aby okłamywały swe koleżanki, które czekały na zewnątrz (by wziąć udział w badaniu) co do charakteru tych zadań. Mianowicie oferował każdej osobie pieniądze, jeśli przekaże koleżance, że wykonywane zadania są interesujące i przyjemne. Jednak nie wszystkie osoby dostawały tyle samo. Badacze podzielili studentki na dwie grupy. W jednej za owe kłamstwo oferowali 20 dolarów, w drugiej tylko 1 dolara. Gdy eksperyment był już skończony, ktoś inny (w rzeczywistości pomocnik eksperymentatora) podchodził do osób badanych i pytał jak rzeczywiście podobały się im zadania, które wykonywała w trakcie eksperymentu.

Wyniki:
Studentki, którym za kłamstwo zapłacono 20 dolarów oceniały zadania jako nudne, podczas gdy studentki, którym płacono 1 dolara oceniały je jako przyjemne!!!

Festinger, L., Carlsmith, J. (1959). Cognitive consequences of forced compliance. Journal of Abnormal and Social Psychology 58, 203-210.

Osoby, które otrzymały 20 dolarów miały dostateczne zewnętrzne wytłumaczenie dla swego kłamstwa - kłamały (nie wierząc w to), gdyż robiły to dla pieniędzy. Osoby, które otrzymały 1 dolara, a więc bez poważnego uzasadnienia zewnętrznego musiały uwierzyć w to co powiedziały (tj. że zadanie było przyjemne), gdyż w innym przypadku odczuwałby silny dysonans na myśl, że bez żadnej przyczyny robiły zadania nudne i bezwartościowe. Mogłoby to w sposób istotny zaburzyć ich pozytywny obraz własnej osoby.

poniedziałek, 31 sierpnia 2009

Nieodwołalność decyzji

Knox i Inkster (1968) zaaranżowali i przeprowadzili badanie na torze wyścigów konnych. Autorzy w jednym warunku zatrzymywali podchodzących do kasy ludzi, przy którym zawierano 2-dolarowe zakłady, w drugim warunku zatrzymywali odchodzących od kasy ludzi, przy którym zawierano 2-dolarowe zakłady. Tak więc, w warunku pierwszym gracze zadecydowali już na kogo postawić jednak ich decyzja mogła być jeszcze zmieniona, w warunku drugim gracze zawarli już zakład więc ich decyzja była już nieodwołalna. W obu grupa pytano graczy, jak pewni są tego, że zwyciężą typowane przez nich konie.

Wyniki:
Okazało się, że gracze którzy dokonali już decyzji (odchodzący od okienka) dawali dużo większe szanse zwycięstwa, niż ci którzy dopiero za chwile mieli wpłacić stawkę (podchodzący do okienka)!!!

Knox, R., Inkster, J. (1968). Postdecision dissonance at the polling both. Canadian Journal of Behavioural Science 8, 347-350.

czwartek, 27 sierpnia 2009

Dysonans podecyzyjny

W klasycznym badaniu Brehma (1956) eksperymentator wcielał się w rolę ankietera przeprowadzającego badanie rynku. Osoby badane (kobiety) były proszone o wyrażenie (na skali) subiektywnej oceny atrakcyjności ośmiu różnych urządzeń (opiekacza do chleba, ekspresu do kawy, tostera, itp.). Każdej z kobiet mówiono, że w nagrodę otrzyma jedno z nich - i pozwalano wybrać jeden z dwóch produktów, które poprzednio uznała za równie atrakcyjne. Gdy już wybrała któreś urządzenie, pakowano je i wręczano jej. Po kilku minutach proszono badaną, aby jeszcze raz dokonała oceny produktów.

Wyniki:
Stwierdzono, że po otrzymaniu wybranego urządzenia każda z kobiet oceniała jego atrakcyjność wyżej, jednocześnie obniżając ocenę urządzenia, którego nie wybrała!!!

Brehm, J. (1956). Postdecision changes in the desirabilty of alternatives. Journal of Abnormal and Social Psychology 52, 384-389.

środa, 26 sierpnia 2009

Iluzja kontroli

W eksperymencie Ellen Langer (1975) osoby badane kupowały losy loteryjne. W jednej grupie dawano badanym możliwość wyboru losu, podczas gdy w drugiej grupie los był przydzielany przez eksperymentatora. W następnej kolejności badany mógł odsprzedać swój los.

Wyniki:
Ci, którzy sami wybierali sobie los, żądali za niego nawet czterokrotnie więcej, niż ci, którym los przydzielano!!!

Langer, E. (1975). The illusion of control. Journal of Personality and Social Psychology 32, 311-329.